The Engine Room of Leadership: What 30 Years at Sea Taught Me About Managing People
An English translation of the article is provided below.
Ξεκινώντας την πορεία μου στην θάλασσα με τα μάτια της πρώτης μου νιότης, έβλεπα πιο πολύ τα ταξίδια , τους προορισμούς που ήθελα να εξερευνήσω, έβλεπα αυτές τις θαυμαστές κατασκευές να πλέουν πάνω στο νερό και ήθελα να τις κυβερνήσω. Μεγαλώνοντας στην Σάμο, πήγαινα στην άκρη του νερού ακουμπούσα τα δάχτυλα μου κι ένοιωθα ότι έχω κατά κάποιο τρόπο συνδεθεί με όλη τη Γη αφού η θάλασσα την αγκαλιάζει όλη χωρίς διακοπή.
Ήταν και πολλά όμως αυτά που τα μάτια και το μυαλό μου τότε δεν ήταν δυνατόν να καταλάβουν σε όλη τους την έκταση, τότε έβλεπα τον Πλοίαρχο ως τον πανίσχυρο Ηγέτη που μετά τον Θεό! είχε μια απάντηση για κάθε πρόβλημα ,ασύλληπτες ικανότητες, γνώσεις και σιδερένια πυγμή ώστε με μια του λέξη όλοι να υπακούν….no matter what.
Τι μου έμαθε η θάλασσα για τη διοίκηση ανθρώπων
Τώρα αν κάποιος με ρωτήσει μετά από όλα αυτά τα χρόνια θα του πω ότι ο Πλοίαρχος είναι ο τίτλος που απονέμεται σε όλους μετά από μια επιτυχημένη μαθητεία ,αλλά ο Ηγέτης δεν είναι ακριβώς αυτό που πίστευα τότε , είναι κάτι διαφορετικό , κυρίως είναι αυτός που το πλήρωμά του τον ακολουθεί γιατί έχει το σεβασμό και την εμπιστοσύνη τους . No matter what? – Δε νομίζω!!
Είδα ότι η θάλασσα φέρνει τους ανθρώπους θέλοντας και μη κοντά. Απογυμνώνει κατά κάποιο τρόπο τα αξιώματα και τους βαθμούς αντιμετωπίζοντας καθημερινά μαζί με τους ίδιους ανθρώπους δυσκολίες, κακές καιρικές συνθήκες, βλάβες ή προβλήματα που ζητούν άμεση λύση.
Εκεί πραγματικά βλέπεις γρήγορα και σίγουρα ποιος είναι πραγματικά ο καθένας. Εκεί πλέον κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από αξιώματα ή πρόσκαιρες εντυπώσεις.
Έμαθα στην πράξη ότι οι άνθρωποι στη δύσκολη στιγμή δεν θα ακολουθήσουν τα γαλόνια και τον τίτλο, θ’ ακολουθήσουν αυτόν που έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό τους. Αυτά τελικά κερδίζονται και δεν απονέμονται σε ένα αμφιθέατρο Σχολής.
Somewhere in the open sea... (Image captured by Konstantinos Birtachas)
Μια νύχτα που χάθηκε η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός
Ήμουν νέος υποπλοίαρχος σε ένα Freedom MKII φορτηγό 140 μέτρων σε μια εταιρεία που δεν υπάρχει πλέον. Ο καιρός χαλούσε γρήγορα γνωρίζαμε ότι μπροστά μας υπήρχε ένας κυκλώνας και ότι θα έπρεπε κάποια στιγμή ν’ αλλάξουμε πορεία , να εφαρμόσουμε την θεωρία που δίνει πολύτιμες συμβουλές αποφυγής των κυκλώνων.
Δεν το κάναμε.
Το ξημέρωμα και ενώ το πλοίο υπέφερε από την κακοκαιρία βρέθηκα στην Γέφυρα πολύ πριν την καθορισμένη ώρα της βάρδιας μου ανησυχώντας για την κατάσταση.
Ο Πλοίαρχος δεν ήταν εκεί.
Ήταν όμως οι υπόλοιποι , ο Α' Μηχανικός ,ο Ασυρματιστής , ο Αξιωματικός βάρδιας, ο Λοστρόμος. Τα όργανα και το δελτίο καιρού έλεγαν ότι το θηρίο πλησιάζει και ότι σε λίγες ώρες θα αντιμετωπίζαμε πολύ χειρότερους ανέμους και κυματισμό που σε συνδυασμό με το χαμηλό κέντρο βάρους του φορτίου που μεταφέραμε (steel slabs) θα είχε σαν αποτέλεσμα βίαιους κλυδωνισμούς με κίνδυνο μετακίνησης του.
Λαμβάνοντας ένα νέο δελτίο καιρού πολύ πιο ανησυχητικό και με τον κυκλώνα πλέον πολύ κοντά κάλεσα στο τηλέφωνο τον Πλοίαρχο μήπως την ύστατη στιγμή μας βγάλει από την δύσκολη θέση.
Στην Γέφυρα ανέβηκε ένας άνθρωπος , που προς έκπληξη μας, μισοκοιμόταν, ενοχλημένος, με πλήρη άγνοια του κινδύνου και της κατάστασης, αδιάφορος προς το πλήρωμα ανησυχώντας πρωτίστως για την τυχόν καθυστέρηση και γενικά για το εμπορικό σκέλος του ταξιδιού. Αφού τον ενημέρωσα για την κατάσταση και την αναγκαιότητα να γυρίσουμε το πλοίο ώστε να μπορέσουμε να αποφύγουμε τα χειρότερα μετά από λίγα λεπτά αντεγκλήσεων και απειλών για Πειθαρχικά μέτρα από μέρους του εγκατέλειψε τη Γέφυρα, παραδίδοντας μου de facto την διακυβέρνηση «αφού επέμενα μαζί με τον Α' Μηχανικό να γυρίσουμε το πλοίο»
Και το κάναμε…
…..στην Γέφυρα είχε ανέβει ένας διπλωματούχος Πλοίαρχος αλλά και ένας ανύπαρκτος Ηγέτης.
Το πλοίο πήγε στο λιμάνι χωρίς προβλήματα, όμως ήταν το χειρότερο μπάρκο της ζωής μου γιατί αυτό που ακολούθησε τους επόμενους μήνες μετά ήταν πιο άσχημο και από το ίδιο το συμβάν.
Η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός είχε χαθεί. Είχαμε φτιάξει ένα άσχημο πλοίο.
Πώς χτίζεται η εμπιστοσύνη πάνω σε ένα πλοίο
Θέλεις χρόνο, δεν γίνεται σε μια μέρα ή σε ένα ταξίδι.
Χτίζεται από την καθημερινή επαφή, από το να είσαι συνεπής σε αυτά που λες, να προσεγγίζεις το πλήρωμα με σεβασμό ανεξαρτήτως βαθμού ή εθνικότητας, να παραδέχεσαι το λάθος , να καθοδηγείς με τις γνώσεις και την εμπειρία σου , να δίνεις την δεύτερη ευκαιρία , να επιβραβεύεις , να ακούς το παράπονο , την χαρά, την απώλεια ,τη δύσκολη στιγμή, μια ιδέα, μια γνώμη, μια σύσταση.
Ο Ηγέτης συνήθως δεν είναι αυτός που ξέρει τα πάντα ,είναι αυτός που κάνει τις σωστές ερωτήσεις , που δίνει χώρο στους άλλους, μαθαίνει μαζί τους, ενώ παρατηρεί και επεμβαίνει μόνο όταν χρειάζεται.
Santos, Brazil (Image captured by Konstantinos Birtachas)
Πώς διαχειρίζεται κανείς την πίεση και την ευθύνη
Στη ναυτιλία η πίεση είναι δεδομένη και σχεδόν πάντα παρούσα. Κακές καιρικές συνθήκες, επιθεωρήσεις, βλάβες, επιχειρησιακές απαιτήσεις, εμπορικές πιέσεις. Υπάρχουν στιγμές που όλα φαίνεται να συμβαίνουν ταυτόχρονα.
Πιστεύω ότι η πραγματική δύναμη είναι να παραμένεις ήρεμος όταν όλοι οι άλλοι είναι αγχωμένοι, να βλέπεις μπροστά και να προετοιμάζεσαι όταν οι άλλοι εφησυχάζουν.
Οι άνθρωποι παρατηρούν τον ηγέτη περισσότερο από όσο αντιλαμβάνεται ο ίδιος. Αν βλέπουν πανικό, πανικοβάλλονται. Αν βλέπουν ψυχραιμία, αποκτούν αυτοπεποίθηση. Αν βλέπουν μεθοδικότητα και προετοιμασία αποκτούν εμπιστοσύνη.
Μια από τις σημαντικότερες αρχές που κράτησα είναι απλή: Όταν υπάρχει πρόβλημα, επικεντρώσου πρώτα στη λύση και μετά βρες την αιτία και σιγουρέψου ότι θα κάνεις ότι περνάει από το χέρι σου ώστε να μη ξανασυμβεί. Οι ευθύνες μπορούν να εξεταστούν αργότερα. Η ασφάλεια και η αντιμετώπιση του προβλήματος προηγούνται πάντα.
Τι θεωρώ σημαντικό σε έναν καλό ηγέτη
Αν έπρεπε να συνοψίσω μέσα από την πορεία μου στη θάλασσα σε λίγες λέξεις, θα επέλεγα τα εξής:
Ταπεινότητα: Όσο περισσότερο μαθαίνεις, τόσο περισσότερο καταλαβαίνεις πόσα δεν γνωρίζεις. Άκου αυτόν που έχει κάτι να σου πει, ευχαρίστησέ τον , εξήγησε του μετά για ποιο λόγο αν δεν ακολούθησες την συμβουλή του, έτσι θα νοιώσει σημαντικός και κάποια στιγμή μπορεί να σε βγάλει από μια δύσκολή κατάσταση.
Συνέπεια: Οι άνθρωποι χρειάζονται να ξέρουν τι να περιμένουν από εσένα. Όχι να αλλάζεις στάση ανάλογα με τη διάθεση της ημέρας.
Δικαιοσύνη: Τίποτα δεν καταστρέφει πιο γρήγορα το ηθικό ενός πληρώματος από την αίσθηση της αδικίας.
Ανθρωπιά: Πάνω απ' όλα, θυμήσου ότι πίσω από κάθε θέση εργασίας υπάρχει ένας άνθρωπος. Κάποιος που μπορεί να κουβαλάει προσωπικά προβλήματα, ανησυχίες για την οικογένειά του ή δυσκολίες που δεν φαίνονται.
Τι θα ήθελα να καταλάβουν οι νεότεροι άνθρωποι της ναυτιλίας
Η νέα γενιά μπαίνει σε μια ναυτιλία πολύ διαφορετική από αυτή όταν ξεκίνησα.
Η τεχνολογία κυριαρχεί και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα κάποια πράγματα να είναι πιο απλά και εύκολα , να υπάρχει μεγαλύτερη επαφή με την στεριά , περισσότερες και πιο λεπτομερείς διαδικασίες, αυξημένες απαιτήσεις , τεράστιος όγκος επιθεωρήσεων και περισσότερος έλεγχος.
Όλα αυτά είναι και θετικά και αρνητικά. Υπάρχει όμως κάτι που δεν αλλάζει.
Οι άνθρωποι παραμένουν στο κέντρο της ναυτιλίας. Καμία εφαρμογή, κανένα σύστημα και καμία τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την κρίση, τον χαρακτήρα και τη συνεργασία ενός καλού πληρώματος.
Θα έλεγα στους νεότερους να επενδύσουν όχι μόνο στις τεχνικές τους γνώσεις αλλά και στις ανθρώπινες δεξιότητες. Να μάθουν ακούνε περισσότερο και να παρατηρούν περισσότερο. Να σέβονται και να μαθαίνουν από την εμπειρία των παλαιότερων αλλά και να μη φοβούνται να φέρουν νέες ιδέες.
Narvik, Norway (Image captured by Konstantinos Birtachas)
Από το πλοίο στο γραφείο
Η μετάβαση από το πλοίο στο γραφείο ήταν, για εμένα, μεγαλύτερη πρόκληση απ' όσο περίμενα. Στο πλοίο οι αποφάσεις είναι συνήθως πιο άμεσες. Βλέπεις το πρόβλημα μπροστά σου και ενεργείς.
Είδα εκ των έσω και σε πρώτο χρόνο διεργασίες να υλοποιούνται που παλαιότερα στο πλοίο τις λάβαινα στην τελική τους μορφή ως εντολές ή συστάσεις.
Στο γραφείο τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Υπάρχουν περισσότερες πλευρές, περισσότερα δεδομένα για ανάλυση και συχνά λιγότερη άμεση εικόνα της πραγματικότητας. Αυτό που προσπαθώ να μη χάσω είναι η σύνδεση με τους ανθρώπους των πλοίων. Γιατί, τελικά, οι αποφάσεις που παίρνονται στο γραφείο επηρεάζουν τους ανθρώπους που δουλεύουν στο πλοίο, πολλές εκατοντάδες μίλια μακριά και που μαζί με τα πλοία τους είναι η κινητήριος δύναμη μιας ναυτιλιακής εταιρείας.
Και αν κάτι μου έμαθαν αυτά τα χρόνια στη θάλασσα, είναι ότι η καλή ηγεσία ξεκινά όταν θυμάσαι αυτή την απλή αλήθεια.
Μια τελευταία σκέψη
Μετά από τόσα χρόνια στη θάλασσα, δεν θυμάμαι όλα τα λιμάνια που επισκέφθηκα ούτε όλα τα φορτία που μεταφέραμε.
Θυμάμαι όμως ανθρώπους.
Τον Πλοίαρχο που με ξεβόλεψε , τον Δόκιμο καταστρώματος που πίεσα κι εγώ με τη σειρά μου, τον Θαλαμηπόλο που στάθηκε πίσω μου και μου χτύπησε την πλάτη πριν μπούμε μαζί στην φωτιά και που πριν από αυτό δεν μου μιλούσε καν ενώ έδειχνε να βαριέται στα γυμνάσια που τους έκανα. Τον απόμαχο πλέον Πλοίαρχο μου, που τον επισκέφτηκα σπίτι του μετά από πολλά χρόνια και είχαμε μια ζεστή αγκαλιά και σεβασμό ο ένας για τον άλλον – είχαμε φτιάξει όμορφα πλοία μαζί!
Στο τέλος της διαδρομής, η ναυτιλία είναι σίγουρα τα πλοία, οι μηχανές και τα επιχειρησιακά αποτελέσματα. Πάνω απ' όλα όμως είναι άνθρωποι.
Οι Ναυπηγοί και τα Ναυπηγεία φτιάχνουν το πλοίο μια φορά στην αρχή , οι άνθρωποι που το ταξιδεύουν το φτιάχνουν κάθε μέρα και είναι στο χέρι τους αν θα είναι ένα όμορφο ή ένα άσχημο πλοίο. Και η μεγαλύτερη ευθύνη κάθε ηγέτη είναι να τους βοηθήσει να γίνουν η καλύτερη εκδοχή του εαυτού τους ώστε τα πλοία τους να είναι όμορφα!
Bering Sea (Image captured by Konstantinos Birtachas)
Μπίρταχας Ν. Κωνσταντίνος
Πλοίαρχος Ε.Ν
The English translation is provided below.
When I first went to sea as a young man, I was transfixed by the voyages, the distant ports I had dreamt of exploring, and the magnificent ships gliding across the water, which I wanted to command. Growing up on the island of Samos, I would often stand at water's edge, dip my fingers into the sea, and feel, in some inexplicable way, connected to the entire world. The sea is all-encompassing.
Back then, however, there was so much I couldn't possibly understand.
I saw the Master as an extremely powerful leader. A man who, second only to God, had an answer for every problem, possessed extraordinary knowledge and abilities, and commanded absolute authority. One word from him was enough for everyone to obey... no matter what.
Or so I believed.
What the Sea Taught Me About Leading People
If you asked me today, after all these years, I would tell you that becoming a Master is something you earn after years of study, training, and experience, but becoming a leader is something entirely different. A true leader is someone people choose to follow because they trust and respect him. No matter what? I don't think so.
The sea has a remarkable way of bringing people together. It strips away titles and ranks. When the same group of people face rough weather, equipment failures, emergencies, and difficult decisions day after day, there is nowhere to hide. That is where you discover who people really are. Out there, rank alone means very little.
What I learned, above all else, is that when things go wrong, people don't follow rank stripes or titles. They follow the person who has earned their trust. And trust is never awarded with a diploma. It is earned, every single day.
The Night Trust Was Lost
I was serving as a young Chief Officer aboard a 140-metre Freedom MKII bulk carrier, working for a company that no longer exists. The weather was deteriorating rapidly.
We knew a tropical cyclone was ahead of us and that, sooner or later, we would need to alter course, applying the well-established principles of cyclone avoidance.
We did not do so.
Before dawn, while the ship was already struggling in heavy seas, I arrived on the bridge well before the start of my watch.
I was worried. The Master wasn't there. Everyone else was. The Chief Engineer. The Radio Officer. The Officer of the Watch. The Bosun. The weather reports and all available data confirmed the same thing. The storm was getting closer. Within a few hours we would be facing significantly stronger winds and heavier seas. Combined with the low centre of gravity of our cargo, steel slabs, the violent rolling could easily cause cargo shift, with potentially disastrous consequences.
A new weather report arrived. It was considerably worse. The cyclone was now dangerously close. I called the Master, hoping that, even at the very last moment, he would take command of the situation. He eventually came to the bridge. To our astonishment, he looked half asleep. Annoyed. Completely unaware of the severity of the situation. His primary concern was not the safety of the vessel or her crew, but the commercial consequences of delaying the voyage.
I explained the situation. I explained why we had to alter course immediately if we wanted to avoid the worst of the storm. After several minutes of arguments and threats of disciplinary action, he simply walked off the bridge. In doing so, he effectively left the command of the ship to me, because both the Chief Engineer and I insisted that turning the ship was the only responsible course of action.
So we did.
That morning on the bridge, the person that was present was both a certified Master and an incapable Leader.
The ship reached port safely. But it turned out to be the worst contract of my career. Not because of the storm. Because of what would inevitably follow.
Trust had been lost. Respect had vanished. And once those are gone...You no longer have a 'good ship'.
How Trust Is Built on a Ship
Trust takes time. It cannot be built in a single day, or even during a single voyage.
It develops through everyday interactions. By being consistent in what you say and what you do. By treating every crew member with respect, regardless of rank or nationality. By acknowledging your own mistakes. By leading through knowledge and experience. By giving people a second chance. By recognizing good work. By listening, not only to complaints, but also to ideas, concerns, honest opinions and being there for moments of joy or personal loss.
A leader is rarely the person who knows everything. More often, it is the person who asks the right questions. The one who gives others room to grow, learns alongside them, observes carefully, and steps in only when truly necessary.
Handling Pressure and Responsibility
Pressure is part of everyday life in shipping.
Heavy weather, inspections, machinery failures, operational demands, commercial expectations. There are days when everything seems to happen at once.
Over the years, I have come to believe that real strength lies in remaining calm when everyone else is under pressure. It means seeing further ahead while others are focused solely on the present. Preparing before the crisis arrives, instead of reacting after it has already begun. People observe their leader far more closely than they realize. If they see panic, they panic. If they see composure, they gain confidence. If they see preparation and methodical thinking, they begin to trust.
One principle has stayed with me throughout my career:
When something goes wrong, focus first on solving the problem. Only afterwards should you look for the cause and make sure it never happens again. Accountability can wait.
Safety cannot.
What Makes a Good Leader
If I had to summarize everything the sea has taught me about leadership, I would choose four simple principles.
Humility: The more you learn, the more you realize how much remains unknown. Listen to the people around you. Thank them for speaking up. And if you decide not to follow their advice, explain why. People need to feel that their opinion matters. One day, that same person may help you through one of the most difficult moments of your career.
Consistency: People need to know what they can expect from you. Leadership cannot depend on your mood that day.
Fairness: Nothing destroys the morale of a crew faster than the feeling of being treated unfairly.
Humanity: Above all else, remember that behind every rank, every uniform and every job title stands a human being. Someone carrying personal worries. Someone thinking about family back home. Someone fighting battles no one else can see. Never forget that.
What I Would Like the Next Generation to Understand
Young people today enter a very different Shipping industry compared to the one I joined. Technology is transforming everything. Communication with shore is easier than ever. Procedures have become more detailed. Requirements continue to increase. Inspections are more demanding. Oversight is constant.
Some of these changes have made our profession better. Others have made it more complicated. But one thing has never changed. People remain at the heart of shipping. No software, no digital platform, and no artificial intelligence will ever fully replace sound judgment, strong character, or the teamwork of a capable crew.
If I had one piece of advice for young people, it would be this: Invest not only in your technical knowledge, but also in your ability to understand people.
Listen more. Observe more. Respect those who came before you. Learn from their experience. And never be afraid to bring your own ideas to the table.
From Ship to Shore
The move from life at sea to an office ashore proved to be a much greater challenge than I had expected. On board, decisions are usually immediate. You see the problem. You act. Working ashore gave me a completely different perspective.
For the first time, I witnessed the complex processes behind the procedures, instructions and recommendations that, as a Master, I had simply received on board.
Things are far more complex ashore. There are more stakeholders. More information to evaluate. More perspectives to consider. And often, less direct visibility of what is actually happening at sea.
What I have tried to preserve is my connection with the people on board. Because every decision made ashore ultimately affects someone hundreds of miles away. The seafarers, together with their ships, remain the true driving force behind every shipping company.
If there is one lesson the sea has taught me over the years, it is this: Good leadership begins the moment you never lose sight of that simple truth.
A Final Thought
After all these years at sea, I don't remember every port I visited. Nor do I remember every cargo we carried. What I do remember are the people. The Master who challenged me. The deck cadet whom, years later, I found myself pushing just as hard. The steward who stood behind me, patted me on the back before we walked into a difficult situation together, even though, until then, he had barely spoken to me and always seemed indifferent during the drills I conducted. The retired Master I visited many years later; we embraced like old friends, with nothing but mutual respect between us.
Together, we had built 'great ships'.
In the end, shipping is, of course, about ships, engines, operations and performance. But above all, it is about people.
Naval architects and shipyards build a ship only once. The people who sail her 'build' her every single day. It is up to them whether she becomes a ship people are proud to serve on, or simply another vessel at sea. And that is the greatest responsibility any leader carries: To help people become the best version of themselves. Because when that happens, they don't just build better teams.
They build 'better ships'.
Birtachas N. Konstantinos
Master M.M